Groene gedachten (9)

groene gedachte 9 pkn anloo zuidlaren.nlHet boek ‘Het groene hart van het geloof’ van de Engelse theoloog Dave Bookless begint als volgt: ‘Veel mensen zeggen dat klimaatverandering de grootste bedreiging is waar de wereld vandaag de dag mee te maken heeft. Ik zou daarvan af willen wijken… De reden is deze: klimaatverandering is een symptoom van een veel groter probleem.’
Even dacht ik dat ik een verhandeling over corona zou krijgen. Maar het ligt dieper.

Hij twijfelt niet aan het optreden van klimaatverandering - maar als de wetenschap een remedie daartegen zou vinden, zouden we nog steeds verkeerd omgaan met ‘de aarde en die daarop wonen’. Klimaatverandering is slechts een symptoom van de manier waarop wij als mensen onze relatie tot de planeet verkeerd invullen. We hebben geleefd op een manier die simpelweg niet kan voortduren. We zullen moeten nadenken over de manier waarop we de aarde en de schepselen daarop behandelen.
Daarna laat hij aan de hand van Bijbelteksten zien hoe onze God een relatie heeft met alle schepselen en niet alleen met de mens. Hij legt ook een vinger op een zere plek van (sommige) christenen en kerken: ‘Zorgen voor de aarde is niet belangrijk voor christenen. Het evangelie gaat over het redden van zielen, niet over het redden van zeehonden.’ Een visie waar hij zich sterk tegen verzet.

Ik heb samen met een groep van tien gemeenteleden en vrienden het projectje ‘proberen plastic-loos te leven’ anderhalve maand geprobeerd. Ik noem het expres een projectje: je focust je op maar zo’n klein aspect van de omgang met de aarde.
Maar het maakte alle deelnemers op een grondige manier bewust van hoe een gedachteloze en te weinig respectvolle manier van omgang met de aarde diep in ons verankerd zit.
Het was eigenlijk heel gemakkelijk: koop zo min mogelijk etenswaren in plastic verpakking.

Al doende word je je bewust dat vrijwel alle groente en fruit in plastic verpakt zit, tenzij je naar een groenteboer, markt of eco-winkel gaat. Dat gedrag slijpt best gemakkelijk in.
Het was tegelijk óók moeilijk: je moet je er voortdurend bewust van zijn, aparte winkels opzoeken, je bent duurder uit - of gaat soberder leven, het beïnvloedt je levensstijl en het vraagt tijd. Na een tijdje verslapt de aandacht en vervaagt de bewustwording. Dan zorgen gemakzucht, haast of onnadenkendheid dat je toch maar even weer iets in plastic meeneemt.

Een verslag van ons projectje kun je vinden op http://groengedacht.blogspot.com.
De winst van het project zat hem in de bewustwording. En daarna ‘kan je niet meer terug’ - je kunt niet doen of je er niet van weet. Dat maakt dat ik me schuldig voel als ik weer onnadenkend plastic in mijn tas stop.
Heeft dit nu met geloof of christen-zijn te maken? Volgens mij (en Dave Bookless) wel. (Groene) kerken zouden voorop moeten gaan in de bezinning waartoe we als mensen geroepen zijn. En daarnaar handelen.

Antheunis Janse

Groene gedachten (8)

groene gedachten pkn anloo zuidlarenAls het waar is dat het leven geen stilstand verdraagt, past perfectie niet in het leven van mensen. Als iets perfect is, is het voltooid, is het ‘af’ en stroomt er niets meer - staat het stil. In de kerstvakantie las ik een column van Rob de Wijk die probeerde plannen te maken voor een milieutechnisch verantwoorde kerst. Hij bleef in zijn fantasie bij alleen al de kerstdis achter met slechts wat noten, een biologische kip en een glaasje water. En, o, nee: de kip viel ook af want zijn partner is vegetariër. En dus gaf hij het maar op. Hij kwam uiteindelijk in zijn poging ‘een beter mens te worden’ niet uit op perfectie, maar op verlamming. Ook stilstand.

Zo vergaat het velen van ons: er is geen beginnen aan verantwoord te leven, want het lijkt nooit goed genoeg. En trouwens, wat levert het op, mondiaal gezien? Los ik het klimaatprobleem op als ik minder plastic gebruik, biologische producten eet, de auto vaker laat staan? Laat dan maar zitten….
Veel van mijn leerlingen in vwo-5 kennen in hun eigen leven de drang tot perfectie maar al te goed. We lazen onlangs werk van de Stoïcijnse filosoof Seneca uit de 1e eeuw na Christus: De Vita Beata (‘Over het gelukkige leven’). Daarin beschrijft Seneca dat in de ogen van mensen die zelfs de soberst-levende filosoof niet sober genoeg vonden hij al helemaal niet deugde: hij was immers zeer rijk. “Maar”, zegt Seneca, “ik heb nooit beweerd perfect te zijn; het is mijn streven om elke dag ietsje beter te leven dan de dag daarvoor, maar een ware sapiens (‘wijze’) - dat is onhaalbaar voor mij. Zijn wij niet allen proficientes, ‘mensen die op weg zijn’?” Mijn leerlingen vonden het een opluchtend inzicht. We doen stapjes, perfect wordt het niet, maar we zijn op weg, we houden de beweging erin! En zo kwam het gesprek op Greta Thunberg en, dichter bij huis, op James Hillebrand van 13 die in 11 dagen in 11 grote steden een hele dag afval ging opruimen. Mijn leerlingen vinden dat inspirerend en vinden het erg dat er op deze jonge mensen vaak ook cynisch gereageerd wordt.

Ik, op mijn beurt, vind dat ik me niet mag laten ontmoedigen of gewoon moet gaan zitten wachten tot een overheid of de zware industrie of de boeren de juiste actie gaan ondernemen. Nee, perfect wordt het niet, maar daarom juist kunnen we de dynamiek erin houden! Je weet nooit wat je ook bij anderen in gang zet. Het zal van ons allemaal moeten komen, met ieder zijn bijdrage. Ik ga maar op weg - hopelijk steeds een stapje verder. Ben ik dat niet verplicht aan onze aarde, dan toch zeker aan de toekomst van mijn leerlingen en hun generatiegenoten, die het er ook niet bij laten zitten.

Corine Don


Inloggen

Login met uw gebruikersnaam en wachtwoord.
Nog geen account? Klik op registreer.

Copyright © 2020 PKN Anloo - Zuidlaren